طراحی و قالیبافی


امروزه مشتریان دیگر بی پرس و جو و بدون آگاهی، کالای مورد نیاز خود را تهیه نمی­‌کنند. به خصوص کالایی همچون فرش که چه از لحاظ کاربردی و چه زیبایی بسیار مورد اهمیت قرار دارد. از رایج‌­ترین سوالاتی که فروشندگان اغلب اوقات با آن مواجه می­‌شوند و ذهن مشتریان را به خود مشغول کرده، یکی اینکه طرح و نقش فرش چه نام دارد و دیگر آنکه بافت آن به چه سبکی و مختص کدام منطقه است. به واقع چنین پرسشهایی چه گرهی از مشتریان باز می‌­کند. مگر نه اینکه خوش رنگ بودن و زیبایی طرح برای مفروش کردن خانه کفایت می­‌کند. آیا دانستن چنین مواردی در ننوع و سلیقه‌­ی خریدار تاثیر دارد، در صورتی که مهمترین نکته برای خرید این است، که بدانیم برای یک فرش چقدر هزینه خواهیم کرد.





با توجه به تفاسیر آمده باید گفت رقابت برای فروش و جذب مشتری در بازار امروز متکی به تبلیغاتی شده، که بر خلاف واقعیت، تصوری خیالی از یک کالا برای مشتریان می­‌سازد. بارها دیده شده که در تبلیغات به نکاتی از یک محصول اشاره می‌­شود، که آن محصول اساسا فاقد آن ویژه­‌گی است، و چون خریداران هیچ اطلاعی از ویژ­گی‌های آن ندارند‍‍، نمی­‌تواند به درستی آن محصول را درک کنند و یا متوجه اشکالات موجود در آن باشند. حتی در بعضی موارد آنچنان محصول را توصیف می­‌کنند، که دیگر فراموش می­‌کنید هدف اصلی خرید شما چه بوده و یا چه نوع محصولی باب میل شما است. در واقع زرق و برق تبلیغات کاذب چشمان شما را به واقعیت کور می­‌کند. از طرفی هم وقتی برای خرید به فروشگاه­های فرش مراجعه می­‌کنید، نمی­‌توانید از اطلاعاتی که فروشنده در رابطه با محصول مورد نظر در اختیار شما قرار می­‌دهد اصمینان حاصل کنید، چون هر دو به خوبی می‌­دانید که فروشند صرفا قصد فروش محصول خود را دارد.




نکاتی که در بالا به آنها اشاره شد بر آمده از بررسی‌­ها و تجربیات فروشگاه آنلاین آریاس در فروش فرش است. حتی به جرات می­‌گوییم خود ما هم با چنین مشکلاتی مواجه بودیم. اما بی توجهی به آنها مشکلات را بیشتر و مشتریان را دلسرد می­‌کند. بنابراین برای توسعه و گسترش ارتباط بین مشتری و فروشگاه آنلاین آریاس، تصمیم بر آن شد تا آگاهی­‌سازی و آموزش برای خرید آگاهانه مشتریان را در برنامه کاری خود قرار بدهیم. از طرفی هم برای ایجاد تعامل و شناخت نیاز و سلیقه مشتری، ورود وی به عرصه طرح، نقش و تکنیک‌های بافت ناگریز است. چه بسا که چنین رویکردی بتواند تعاملی سازنده و رو به توسعه روز افزون برای همگان داشته باشد تا بتوانیم محصولاتی مطابق با سلیقه مشتریان در اختیارشان بزاریم.




آموزش در دو بخش طراحی و قالیبافی انجام خواهد شد. به این صورت که در هربخش سعی خواهیم کرد، تا از الفبای موضوعی تا نکات تخصصی را به صورت مکتوب و تصویری در اختیار شما قرار دهیم، تا بتوانید برای هر خرید به این نکات رجوع کرده و آموزشهای لازم را دریافت و همچون یک متخصص، فرشی را برای خود انتخاب کنید.




هر چند مبحث طراحی و بافت دو مقوله جدا از هم هستند ولی باید گفت این دو  قبل از هر چیزی در دل جغرافیای مناطق قرار دارند. اینکه می­‌گوییم از نظر جغرافیایی با هم مشترک هستند به این دلیل است که تکنیک بافت فرش و یا نقوشی که در متن آن نقش بسته است ابتدا در میان اقوام روستایی و عشایر اتفاق افتاده است. این شروع بعدها در میان روستاییان و بعد در شهرها به منصه ظهور رسیده است. هم در طرحها و هم در میان تکنیک‌های بافت می­‌توان بعضی‌ها را صرفا مختص یک ناحیه و یا یک قوم دانست و در واقع اصالت یک نوع بافت و یا یک نوع طرح صرفا در میان عشایر بوده است، و امروز در میان شهری‌ها به ندرت اتفاق می‌­افتد، و یا اینکه یک طرح و یا تکنیک بافت مختص مناطق شهری بوده و عشایر خیلی از آن اطلاع ندارند.




با این حال ما می­‌توانیم طراحی و بافت را به طور همزمان به ۳ بخش عشایری، روستایی و شهری تقسیم­ بندی کنیم:

۱- عشایری:
عشایر جزو قومهایی هستند که در طول سال بین ۲ تا ۳ بار کوچ می­‌کنند. از این جهت باید تکنیکهایی را اتخاذ می­‌کردند، که سرعت بافت بالایی داشته باشند. از این دست دستبافته‌­ها می­‌توان به گبه، جاجیم، گلیم و یا دیگر دستبافته­‌های عشایری اشاره کرد، که معمولا دارای تکنیک تخت‌­باف هستند. در رابطه طراحی و نقوش هم باید گفت که طرحهای موجود بر این دستبافته­‌ها کاملا ذهنی و انتزاعی بوده و گاها این نقوش از ذهن بافنده آن بر می­‌آمده است. به عنوان مثال می‌توان به گبه­‌های شیری منطقه فارس اشاره کرد، که برخلاف نامشان ما با دستبافته‌­هایی روبرو هستیم که در بعضی موارد شیری که به عنوان نقش بر متن بافته شده اساسا از گربه سانان بوده و هیچ شباهتی به شیر ندارد و حتی به یوزپلنگ هم شباهت داشته است. البته جدای از خلاقیت و ذهنی بودن نقوش بافنده عشایری، نقوش منحنی و یا طبیعت‌گرا به دلیل دارا بودن جزئیات نقش خیلی بر روی تکنیک تخت­باف و تکنیکهای دیگر عشایری که برای بافت گلیم‌ها و یا جاجیم‌ها کاربرد دارد قابل اجرا نیستند.




۲- روستایی:
روستائیان دیگر مانند عشایر مدام در حال کوچ نیستند، پس فرصت بیشتری برای بافت دارند اما از طرف دیگر اقتصاد روستائیان تا حدی بر تولید فرش متکی است. از این جهت باید تکنیکی داشته باشند، که هم بتوانند نقوش متنوع‌­تری را اجرا کنند و هم اینکه تا حدی مثل عشایر بافته خود را زود به پایان برسانند. تکنیکی که روستائیان بیشتر به آن متکی هستند بافت نیم لول است. اما امروزه با توجه به نیاز بازار به فرشهای شهری خیلی شاهد این نوع بافت نیستیم و حتی می‌­توانیم بگوییم در حال فراموشی است. در هر حال هنوز بعضی از روستاها مشغول به بافت این نوع فرش­ها هستند و ما در مناطق روستایی شاهد فرشهایی هستیم که از لحاظ طرح و نقش یک پله بالاتر از عشایر هستند. در این مناطق نقوشی همچون درخچه و برگ درختان و یا میوه­ها بر سطح فرش‌ها دیده می‌شود. اما خطوط نقوش بکار رفته شکسته هستند و هنوز خبری از خطوط اسپیرال فرشهای شهری نیست. حتی در میان چنین نقوشی می­‌توان به نقوش هندسی و اشکال مشبک هم اشاره کرد.




۳- شهری:
فرشهای شهری جزو فرشهایی هستند که از تکنیک بافت لول برخوردار هستند. لول­‌بافت تکنیکی است که هم طراح و بافنده هیچ محدودیتی در اجرای نقوش برای بافت یک فرش نخواهند داشت. این نکته را می‌­توان در تابلو فرشها به خوبی مشاهده کرد که چه جزئیاتی در سایه صورت شخصیت‌ها به راحتی بافته شده است. در تکنیک شهری به وفور شاهد نقوش اسپیرال، منحنی‌­ها و یا حتی نقوش طبیت­‌گرا و واقع­‌گرا هستیم. تکنیک لول­‌باف حتی قابلیت اجرای نقوش عشایری و روستایی را بر سطح فرش دارد. از طرفی هم زمان بافت این نوع تکنیک کمی به درازا می‌­کشد. اما در نهایت فرشهای شهری جزو تولیداتی هستند که از مشتریان بیشتری برخوردار است. این نوع تکنیک تا دو دهه گذشته صرفا شامل قالی‌های با تراکم بالا بوده است. اما با توجه به نیاز بازار و خلاقیت تولید کنندگان گبه­‌ها و قالی‌های با رجشمار پایین را هم در بر گرفته است.