نوع رنگبندی فرش‌ و شیوه رنگرزی از ویژگی‌های متمایز هر منطقه است. این رنگ‌ها عموما از پوشش گیاهی، آب و هوا و فرهنگ هر منطقه تاثیر می‌پذیرند که همگی در کنار هم هویت فرش ایرانی را به وجود می‌آورند.

رنگ‌ها در فرش ایرانی دارای چندین و چند نقش بسیار مهم هستند:

1. اصالت منطقه‌ای فرش را نشان می‌دهند
2. بیانگر محل بافت فرش هستند
3. قدمت فرش را بیان می‌کنند
4. باعث جداسازی حاشیه‌ها، ترنج‌ها، نقوش و... از یکدیگر می‌شوند و نقش را به صورت دقیق مشخص می‌کنند
5. بیانگر ارزش هنری فرش هستند

دسته بندی رنگ‌ها

رنگ‌های موجود در فرش ایرانی دارای دو دسته عمده هستند:
1. رنگ‌های مصنوعی و شیمیایی که شامل رنگ‌های اسیدی، کرومی و بازیک می‌شوند. این نوع رنگ‌ها عموما ارزان قیمت هستند و به همین دلیل طرفداران بسیاری دارند.
2. رنگ‌های طبیعی که شامل رنگ‌های معدنی، حیوانی و گیاهی می‌شوند. امروزه فرش‌هایی با رنگرزی طبیعی بسیار کمیاب هستند و عموما در میان روستاییان و عشایر یافت می‌شوند.
این رنگ‌ها با فرآیند رنگرزی جهت تثبیت رنگ، ایجاد می‌شوند تا رنگ فرش به مرور زمان و بر اثر شست‌وشو، سائیدگی، نور خورشید، رطوبت، حرارت و... از بین نرود. استادکاران رنگرز، پشم را با مواد گیاهی و معدنی رنگ کرده و پس از نخ ریسی آن را به هنرمندان فرشباف تحویل می‌دهند.
در فرش ایرانی هر کدام از رنگ‌ها دارای مبدا متفاوتی هستند به طور نمونه ریشه روناس تاثیر بسیار زیادی در خانواده رنگ‌های قرمز دارد. این شیوه که در واقع توسط عشایران ایران ابداع شده است، از عوامل پیچیده فرشبافی ایرانی محسوب می‌شود.

تاثیر رنگ بر انتخاب فرش

یکی از مهم‌ترین عواملی که در انتخاب فرش نقشی تعیین کننده دارند، رنگ‌ها هستند که می توانند تاثیر مهمی در جان بخشیدن به محیط داشته باشند. به طور کل تنوع رنگ در میان فرش‌ها بسیار زیاد است تا جایی که مخاطبان می‌توانند به راحتی بر اساس سلیقه و خواست خود از میان انواع و اقسام فرش‌ها، رنگی را برگزینند که بیش از سایرین می‌پسندند. لازم است بگوییم رنگ‌ها در فرش ایرانی هر کدام دارای معانی خاصی بوده و استفاده از آنها بی‌دلیل نیست. یکی از اصلی‌ترین جذابیت‌ها و ویژگی‌های فرش ایرانی رنگ‌های گرم و روحبخش هستند که البته در میان مناطق گوناگون، ترکیبی متفاوت دارند. به طور نمونه فرش‌های نائین یا کاشمر دارای زمینه روشن هستند و فرش‌های کاشان یا تبریز عموما با زمینه قرمز پررنگ یا قرمز لاکی بافته می‌شوند. به طور کل هر چه تعداد رنگ‌های استفاده شده در یک فرش بیشتر باشد، ارزش آن فرش نیز بیشتر می‌شود.

رنگ و رنگرزی فرش

معانی رنگ‌ها در فرش‌های ایرانی

در پس تک تک رنگ‌هایی که در قالی و فرش ایرانی مورد استفاده قرار می‌گیرد، معنایی متعددی نهفته است که در ادامه متن با چندین نمونه از آنها آشنا می‌شوید.

قرمز:

لذت، اقبال، شجاعت، زیبایی، شادی و شانس. این رنگ نمادی از هیجان و شور است و نشانی از جوانی و سرزندگی به همراه دارد. زمانی که رنگ قرمز به ارغوانی متمایل می‌شود نمادی از قدرت روحانی دارد.

سبز:

بهار، قداست، بهشت، رویش و نوزایی. رنگ سبز نشانی از نوشدگی جاودانه طبیعت دارد و امید به زندگی دوباره را نوید می‌دهد.

آبی:

تعهد، اطمینان و شکیبایی. رنگ آبی درون گرا است و از منظر معنوی بسیار عمیق محسوب می‌شود و از نیرویی آسمانی برخوردار است.

زرد:

شکوه، جلال و قدرت. از طرف دیگر این رنگ نمادی از داننش و نور الهی است.

نارنجی:

پارسایی، از خودگذشتگی. این رنگ، رنگ ایثار است و فروتنی و حمایت را به نمایش می‌گذارد.

سپید:

پاکی، آرامش، نجابت و صلح. این رنگ عموما برانگیزاننده احساس است و پاکی و آرامش را بیان می‌کند.

بنفش:

مرموز و ابهام برانگیز. این رنگ در برابر صراحت قرار می‌گیرد و می‌تواند در نقوش گوناگون و طیف متفاوت، معانی گوناگونی داشته باشد.

قهوه‌ای:

باروری و حاصلخیزی. این رنگ نشانی از خاک به همراه دارد که همواره برای آدمی نماد حاصلخیری است.

مشکی:

مرموز و آرامش بخش. بستگی دارد رنگ مشکلی در چه طرح و نقشی مورد استفاده قرار بگیرد.