زیبایی و شکوه فرش‌های دستباف برای خیلی از افراد اهمیت زیادی دارد، تاحدی که حاضرند هزینه‌های زیادی را برای خرید این فرش‌ها متحمل شوند. حالا تصور کنید با گذشت مدتی از خرید این فرش‌های دستباف که اغلب هم ریشه‌ی شرقی و ایرانی دارند و درست زمانی که دلبسته‌ی طرح و نقش‌شان شده‌اید، قسمتی از فرش دچار اشکالاتی شده و نیاز به یک سری تعمیرات داشته باشد. طبیعی است که این اتفاق خوشحال‌کننده‌ای نیست. اما نگران نباشید، برای بعضی اشکالات راه‌حل‌هایی هم وجود دارد. در ادامه می‌توانید چند راه تعمیر سه قسمت اصلی فرش‌های دستباف را بخوانید:

ریشه و حاشیه‌های فرش

اگر فرش دستباف شما از قسمت ریشه‌ها و حاشیه آسیب دیده باید هرچه سریعتر فکری به حالش کنید. حاشیه‌ها معمولا از اولین قسمت‌های فرش هستند که در معرض آسیب و خرابی و پارگی قرار می‌گیرند ولی با تعمیر فوری می‌توان کاری کرد که این خرابی بیشتر نشده و به باقی قسمت‌های فرش نرسد، در اینصورت هزینه‌های تعمیر هم کمتر می‌شود. وسعت آسیی‌دیدگی، نوع فرش و بافت پایه تعیین می‌کنند که حاشیه‌های فرش را چطور می‌توان تعمیر کرد: مثلا اگر حاشیه فرشتان شل شده یا بخش‌هایی از آن بلند شده باشد با محکم کردن آن قسمت‌ها و خارج کردن چند ردیف گره از فرش می‌توان پرزهای آن را دوباره هم‌اندازه و صاف کرد. از آنجایی که کناره‌های فرش معمولا به صورت تک‌رنگ حاشیه‌بندی و بافته می‌شوند، اگر خرابی حاشیه جزئی باشد این‌کار به نقش و نگار فرش آسیبی وارد نکرده و ارزش فرش حفظ می‌شود. اگر امکان برداشتن گره وجود نداشت، می‌توان حاشیه‌های جدید به درون فرش اضافه کرد. اگرچه برای این‌کار باید کمی زمان و هزینه بیشتری صرف کرد. به طور کلی، محافظت از ریشه‌ها با ایجاد یک بخیه مناسب، جایگزین کردن ریشه‌های جدید به جای آنهایی که از بین رفته‌اند، دوباره بافتن رج‌هایی که در آنها تارهای قالی آسیب دیده و ایجاد حاشیه‌های جدید همه گزینه‌های مختلفی هستند که می‌توانند فرش دستباف شما را به حالت اولیه‌اش برگردانند. سالم و بی‌نقص نگه ‌داشتن نقشه در مرزهای حاشیه از نکات مهمی است که باید رعایت کنید.

تعمیر فرش دستباف

پارگی یا منافذ بزرگ ایجاد شده روی سطح فرش

از آنجایی که همیشه پیشگیری بهتر از درمان است، قبل از پرداختن به روش تعمیر بهتر است چند نکته را به خاطر بسپاریم. نکاتی که می‌تواند فرش دستباف موردعلاقه‌تان را از سوراخ‌ شدن و پارگی‌ها نجات دهد. پهن کردن فرش روی سطوح گچی و آهکی یا روی کف‌پوش‌هایی که درز و شکاف دارند ایده‌ی خوبی نیست، چرا که این سطوح و درزها محل زندگی حشرات و به خصوص بیدها هستند و بیدها اولین دشمن فرش‌ها هستند. قرار دادن فرش در انبارهای تاریک و نمور برای مدت طولانی هم ممکن است همین بلا را سر فرش‌های شما بیاورد. دشمنان بعدی فرش، اجسام سنگین هستند. قرار دادن صندلی، مبل‌ و میزهای سنگین به طور مستقیم روی فرش در طولانی مدت ممکن است باعث ایجاد سوراخ روی فرش شود. خیلی‌ها نگران این موضوع هستند که پس از پارگی و سوراخ شدن دیگر راهی برای تعمیر فرش‌شان نداشته باشند یا تعمیرش هزینه زیادی را به همراه داشته باشد. اما اینطور نیست، نگران نباشید! اگر تمام موارد را رعایت کردید و بازهم این اتفاق افتاد، راه‌هایی برای تعمیر وجود دارد که اگرچه مهارت زیادی می‌طلبد اما خیلی هم هزینه‌بر نیست، مخصوصا اگر شالوده و زیربنای فرش سالم باشد و بخش‌هایی از فرش به طور کامل از بین نرفته باشد. اولین مرحله از تعمیر فرش، غبارگیری و از بین بردن بیدها و حشراتی است که فرش را آلوده و باعث این آسیب‌دیدگی شده‌اند. اگر سوراخ بر اثر مواد اسیدی ایجاد شده باشد فرش باید شسته شود. بعد از مشخص شدن نوع آسیب‌دیدگی، الیاف، پرز و تارهایی که داری استحکام کافی نیستند باید بریده شوند. در مراحل بعدی با توجه به قسمت‌های سالم فرش، نقشه‌ی قسمت آسیب دیده مجدد طراحی و فرش بر اساس آن رفو می‌شود. پیشنهاد می‌شود این کار را به متخصصان و کارشناسان خبره در این زمینه بسپارید.

اطراف و شیرازه فرش

شیرازه فرش همان نقاط انتهایی فرش است که کناره‌ها را بهم متصل و آن را مستحکم می‌کند. این شیرازه ممکن است شل و ضعیف شود. برای ترميم شيرازه باید نقاط آسيب ديده در كنار فرش خالی شده و سپس با نخ همرنگ و با همان ضخامت شيرازه‌ها كامل شود. بهتر است این کار را در اولین مواجه با این آسیب‌دیدگی‌ها و توسط یک متخصص انجام دهید، چرا که شل‌شدگی‌های جزئی به راحتی قابل تعمیر و ترمیم هستند.