خانه هر ایرانی یک نشان همیشگی در خود دارد و آن هم حضور پر رنگ فرش ایرانی است. فرش ایرانی یکی از با کیفیت‌ترین و معروف‌ترین فرش‌های جهان بوده و از نظر رنگ، طرح، نوع بافت، جنس و... در سراسر جهان بی‌همتا است؛ به همین دلیل سه چهارم نیاز بازار جهانی فرش از طریق ایران تامین می‌شود.
نکته‌ای که گاه خریداران فرش در کشور خودمان نیز با آن رو به رو می‌شوند، این است که از کجا باید تشخیص دهند فرشی که برای فروش گذاشته شده است، اصالت لازم برای یک فرش دستباف ایرانی را دارد. به هر حال خریدار علاقه‌مند است فرشی بی‌نقص، بی‌همتا و عاری از هر گونه عیب و نقص در اختیار داشته باشد.

راه‌های تشخیص عدم اصالت فرش

اصل نبودن نقشه فرش:

فرش‌های اصیل عموما دارای نمادهای فرهنگی بسیاری هستند، طراحان فرش ایرانی نقش‌های خود را بر مبنای نمادهای ملی و ارزش‌های میهنی تدارک می‌بینند. به همین دلیل است که اگر یک نقش بر اساس معیارهای غیرایرانی و عموما ناشناخته طراحی شده و از آداب و رسوم و زندگی مردم ایران الهام نگرفته باشد، آن فرش را غیر اصیل می‌نامند و آن کالا از منظر تجاری به خصوص تجارت بین‌المللی فاقد ارزش و اعتبار لازم است و مورد استقبال قرار نمی‌گیرد.

کیفیت بافت:

ممکن است کیفیت بافت یک فرش به دلایل متعددی پایین بوده و از مرغوبیت همیشگی یک فرش ایرانی دور مانده باشد. افت کیفیت می‌تواند به دلیل ابزار معیوب قالی بافی یا عدم چله کشی دقیق و... ایجاد شود.

به هم خوردگی طرح:

اگر بافنده با دقت کافی عمل بافت را انجام ندهد، در زدن دفتین یک دست عمل نکند و یا بافت بر اساس نقشه پیش نرود، فرش با به هم خوردگی نقشه مواجه خواهد شد به این معنا که ممکن است یک طرح در نقش فرش با بخش موازی خود قرینه نباشد.

تو خالی بودن قالی:

گاه پیش می‌آید بافنده برای کاهش زمان بافت یا صرفه جویی در مواد مصرفی، چله‌ها را ضخیم‌تر از میزان معمول تهیه کرده و به کار ببندد که این امر باعث می‌شود از کیفیت فرش کاسته شده و فرش تو خالی و نامرغوب به نظر برسد. البته این امر بر میزان استحکام و دوام یک فرش نیز بسیار اثرگذار است.

پیچیدگی:

اگر عمل دفتین زدن به صورت استاندارد و یکنواخت انجام نگیرد، ممکن است انحراف فرش را به دنبال داشته باشد. گاه نیز عمل دفتین زدن محکم‌تر از حالت عادی انجام می‌شود که این اتفاق ایجاد پیچیدگی در عرض و لوله شدن لبه‌های فرش را به دنبال داشته و در نتیجه از اصالت و کیفیت فرش می‌کاهد.

ترنج داشتن:

در اصطلاح قالیباف‌ها ترنج نقطه‌ای است که دقیقا در مرکز فرش قرار دارد و تمامی نقوش به صورت مساوی و یکسان در اطراف آن قرار گرفته است. اگر در هنگام بافت تمامی زوایا مطابق نقشه و یکنواخت بافته نشود، به اصطلاح می‌گویند فرش ترنج دارد یا ترنج وسط قرار نگرفته است.

جوییدگی:

استفاده از قیچی نامناسب که به اندازه کافی تیز نباشد، عمل قیچی زدن را آنگونه که باید پیش نمی‌برد و باعث می‌شود بخشی از فرش به صافی و یکپارچکی سایر بخش‌ها چیده نشود، به این اتفاق جوییدگی می‌گویند که می‌تواند از اعتبار و کیفیت یک فرش بکاهد و اصالت آن را تحت تاثیر قرار دهد.

خلوتی:

در نقوش فرش ایرانی هر چه فرش دارای طرح‌های بیشتری بوده یا از رنگ‌های متنوعی بهره گرفته باشد، ارزش بالاتری دارد. اما اگر متن فرش خلوت بوده و عاری از طرح‌های ظریف و متنوع باشد، می‌گویند فرش خلوتی دارد که این امر از اعتبار فرش می‌کاهد.

دو دست شدن فرش:

اگر فرشی دارای دو بافنده باشد که از جهات گوناگون مانند قدرت دست و حرکات دست بافنده کاملا یکسان نباشند، فرش دچار دو دست شدن می شود و کیفیت آن کاهش میابد. فرش با اصالت فرشی است که از ابتدا تا انتها به یک شکل بافته شود و همه بخش های آن با یکدیگر برابر باشد.

دو رنگی:

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌هایی که یک فرش اصیل دارد این است که تمامی بخش‌های فرش از نظر رنگ آمیزی یک دست بوده و تفاوتی میان بخش‌های گوناگون وجود نداشته باشد.

رگه داشتن:

رگه داشتن عیبی است که به صورت خط باریک در رو یا پشت فرش قابل مشاهده است. این خطوط دارای رنگی تیره‌تر یا روشن‌تر از سایر بخش‌های فرش هستند که باعث می‌شوند از اعتبار فرش کاشته شود.