حفاظت از فرش‌های پشمی (قالی یا گلیم و . . . ) در مقابل بیدخوردگی

مراقبت از فرش به عوامل زیادی بستگی دارد. یکی از مهمترین عوامل حفظ و نگهداری فرش، جلوگیری از بیدخوردگی آن است. خریداران فرش، فروشندگان فرش و یا حتی انبارداران فرش هر کدام روش‌هایی برای جلوگیری از بیدزدگی قالی بکار می‌گیرند. که مجله اینترنتی آریاس به چگونگی نگهداری فرش در منزل می‌پردازد. اما چگونه می‌توان از بیدزدگیِ فرش جلوگیری کرد؟ اینکه جنس الیاف فرش از پشم باشد یا نه در نگهداری آن مؤثر است. اصولا فرش‌هایی که در بافت آنها از الیاف پشم استفاده شده بواسطه پروتئینی بودن ساختار پشم در خطر بید‌‌خوردگی هستند. در این بخش به نگهداری از دستبافته‌های پشمی در مقابل حشرات و خصوصا بید می‌پردازیم.

عوامل موثر در حفاظت از فرش

از بستر سطح زیرین فرش اطمینان حاصل کنید
وقتی می‌خواهید قالی مورد نظرتان را در جایی از خانه پهن کنید باید به چند نکته دقت داشته باشید. قبل از پهن کردن فرش بر روی سطح مورد نظر ابتدا درزهای موزائیک، پارکت و سرامیک‌ها را بررسی کنید تا خالی نباشند، چرا که فضای مناسبی برای رشد بید‌ها خواهند بود. سطحی که قرار است فرش بر آن پهن شود ترجیحأ به رنگ سفید یا روشن باشد، بیدها در محیط‌های تاریک و البته تیره  بهتر رشد می‌کنند، اما اگر بستر آن بدون درز و تمیز باشد تیره یا روشن بدون آن را می‌توان نادید گرفت. همچنین از انداختن فرش بر روی کفپوش‌های پلاستیکی خودداری کنید، فضای بین الیاف پلاستیکی موکت و الیاف پشم که از دیدگان دور هستند در کنار هم شرایط مناسبی را برای رشد حشرات فراهم می‌کنند.

اطمینان از سطح زیرین فرش

از ورود حشرات به درون الیاف فرش جلوگیری کنید
حشرات ممکن است به هرطریقی وارد الیاف پشم شوند. در واقع  بیدخوردگی یک اصطلاح عامیانه است. این فقط بیدها نیستند که برای فرش‌های پشمی خطرآفرینند، بلکه نوعی سوسک هم هست که می‌تواند به الیاف فرش آسیب برساند . نام این حشره، سوسک سیاه است، که در انتهای پرز قالی لانه می‌کند و فقط شروع به خوردن انتهای پرزها که همان گره‌های فرش هستند، می‌کند. سوسک سیاه جزو دسته‌ی حشرات کراتین خوار است و از کراتین موجود در الیاف پشم تغذیه می‌کند، و پرزها‌ی پشمی را می‌خورد. با این کار در واقع قالی را پوک و خالی می‌کند، و بعد از مدتی نقش قالی سفید نما می‌شود. البته در بعضی از دستبافته‌های روستایی مانند قالی‌های منطقه فارس و یا گلیم‌های عشایری میزان آسیب دیدگی بیشتر خواهد بود، چرا که در این دستبافته‌ها نه فقط پرز قالی که تار و پود آن هم از پشم تهیه شده است. می‌توانید برای از بین بردن سوسک سیاه از حشره‌کش‌های ویژه‌ای که سازگار با الیاف فرش هستند استفاده کنید.

سوسک سیاه عامل پوکی فرش

دما و رطوبت هوا بستری مناسب برای حشرات
دمای هوا و رطوبت از عواملی است که بستر رشد حشرات را آماده می‌سازد. درواقع حشرات در هوای گرم و مرطوب رشد بیشتری دارند. از این رو باید دقت داشت تا فرش‌هایتان هیچگاه دارای رطوبت نباشند. غالبا دیده شده که خیلی از خانه‌داران گلدان‌های خود را برای تزئین محیط پذیرایی در امتداد طول فرش‌ها چیدمان می‌کنند. اما غافل از اینکه ممکن است هنگام آب دادن قطراتی بر روی فرش پاشیده شود و یا اینکه در طولانی مدت زیرگلدانی سوراخ شده و به طور مداوم فرش در معرض رطوبت آب خارج شده از آن باشد. همین امر باعث شده تا بستر بسیار مناسبی برای رشد بیدها فراهم آید. در مواردی هم بازی کودکان در منزل و یا ریختن چای و یا نوشیدنی‌های دیگر بر روی فرش می‌تواند این بستر را برای بیدها فراهم سازد. از این رو نباید فراموش کرد که اگر فرش در معرض رطوبت قرار گرفت حتما از خشک شدن آن در کمترین زمان ممکن اطمینان حاصل نمایید، چرا که رطوبت مانده در الیاف فرش باعث رشد بید در آن می‌شود.

تاثیر رطوبت بر فرش

نحوه بیدزدایی
اگر قصد بیدزدایی فرش را دارید، به طور کلی ابتدا باید آن را کاملأ گردگیری کرد تا خاک داخل فرش خارج شود. در همین حین بسیاری از بیدها و تخم آنها از الیاف فرش خارج می‌شوند. در قدیم فرش را در لبه‌ی دیوار و یا روی یک طناب پهن می‌کردند و با چوب به پشت قالی می‌زدند تا خاک و غبار داخل فرش خارج شود. امروزه با جاروبرقی‌ این کار را انجام می‌دهند. به این صورت که ابتدا رو و سپس پشت آن را جارو کرده و پس از آن فرش را خوب شستشو داده و در آفتاب قرار می‌دهند تا به خوبی خشک شود. نور آفتاب یکی از عوامل مهم در از بین بردن بید است. از آنجا که بید در انتهای پرزهای فرش تخم‌گذاری می‌کند، بهتر است علاوه بر جاروکشیدن لابه لای پرزها، قالی را هر از گاهی جابجا کنیم و پشت فرش را چند ساعتی در مقابل نور آفتاب قرار داده و همزمان پشت آن را جارو کنید.

گردگیری فرش

در قدیم از نفتالین بسیار استفاده می‌شد. در واقع برای پیشگیری از هجوم حشرات دانه‌های درشت نفتالین را خرد کرده و زیر فرش قرار می‌دادند تا از نفوذ بیدها و حشرات در امان باشند. همچنین برای پیشگیری از این آفت برای تابلو فرش‌های معمولی و یا قالی‌های با ابعاد کوچک گاهی کشیدن یک تکه صابون به پشت قالی می‌تواند مؤثر باشد. گرچه به طور علمی ثابت نشده اما تجربه بسیار ثابت کرده است که کشیدن صابون‌ خشک معطر، در راندن بیدها از پشم موثر عمل کرده است.

ضد بید کردن فرش توسط نفتالین

اما برای مقابله با بیدهایی که داخل قالی نفوذ کرده‌اند، اگر قرار است از نفتالین استفاده شود باید ابتدا نفتالین را خرد کرده و روی فرش پارچه ای سفید پهن کنید و نفتالین را روی آن بپاشید سپس فرش را لوله کرده و یک ماه آن را به همان حالت لول نگه دارید وقتی تمام نفتالین بخار شد فرش را باز کرده ودر هوای آزاد قرار دهید تا بوی نفتالین از بین برود. امروزه ماده‌ی دیگری به نام Enoz وجود دارد که مثل نفتالین است ولی بهتر از آن و بدون بو. روش مصرف این ماده هم مثل نفتالین است. با این حال اخیرأ ماده‌ای به نام پریرن عرضه شده که الیاف را ضد بید می‌کند. به این صورت که الیاف را در زمان رنگرزی با این ماده ضد بید می‌کنند و شرکت سازنده‌، آن را تا ۱۰۰ سال ضمانت کرده است.

جلوگیری از ورود بید به فرش

Save