حد فاصل بین اصفهان و تهران، نزدیک به دشت کویر، شهر کاشان با جمعیت بالغ بر ۱۲۰٫۰۰۰ نفر وجود دارد. این شهر از مدت‌ها قبل بخاطر منسوجات و کوزه‌گری شهره عام و خاص است.
فرش‌های دستباف ایرانی در جهان از اعتبار و محبوبیت خاصی برخوردار است. یکی از معروف‌ترین انواع فرش‌های ایرانی، فرش دستباف کاشان است که در این مطلب با آن بیشتر آشنا می‌شویم.
در دنیای فرش‌های دستباف، فرش دستباف کاشان گل سرسبد آنهاست. فرشی که با طراحی الماس‌شکل در میانه آن، که به طرح شاه عباسی معروف است، شناسایی می‌شود. طرح شاه عباسی در بسیاری از فزش های ایرانی استفاده می‌شود و شامل اشکال گلدار منحصر به فرد و یک پس‌زمینه باغ‌شکل است. این فرش از یک طرح با فضای الماسی شکل در میانه و الگوهایی در گوشه‌های آن برخوردار است که ما را به یاد طراحی پشت کتاب یا قرآن می‌اندازد، طراحی شده است.
طراحی آن مربوط به قرن ۱۵ و ۱۶ میلادی بوده و از طرح‌های چرمی قرآنی الهام گرفته شده است. رنگ‌های مورد استفاده در طراحی سنتی فرش دستباف کاشان عمدتا از نوع گیاهی بوده و شامل رنگ‌های قرمز پر رنگ، نیلی، سفید عاجی، زرد، نارنجی سوخته و گاهی سبز است. اما امروزه از رنگ های شیمیایی نیز در بافت فرش‌های دستباف کاشان استفاده می‌شود.



این نوع فرش همانند تمام فرش‌های دیگر از کیفیت‌های متنوعی برخوردار است. بدنه اصلی فرش از جنس پنبه و الیاف آن از پشم خالص است. الیاف پشم مورد استفاده در این نوع فرش متراکم شده و باعث بالا رفتن وزن فرش می‌شود. به همین دلیل در ابعاد ۱٫۳ در ۲٫۲۳ متر ما شاهد وزن حدودی ۱۲ کیلوگرمی فرش هستیم.
همانطور که پیشتر گفتیم، کیفیت الیاف و بافت فرش کاشان از تنوع بسیار زیادی برخوردار است. به طور مثال این نوع فرش می‌تواند از ۱۰۰ گره در هر مربع تا ۴۰۰ گره در هر مربع تولید شود. یکی از راه‌های شناسایی مرغوبیت فرش، مشاهده میزان گره‌های فرش در هر اینچ مربع است. در مجموع می‌توان گفت هرچقدر تعداد گره‌ها بیشتر باشد، با فرش مرغوب‌تری مواجه هستیم.
فرش دستباف کاشان در برخی مناطق کاشان در ابعاد قالیچه بافته می‌شود. مناطقی مثل روستاهای کنار کویر در حاشیه کاشان مثل قراءآباد، ابوزیدآباد باد، خالدآباد و چند ده مجاور آن، شهرستان نطنز، قمصر، گلستانه و گبرآباداز جمله محل‌هایی هستند که فرش دستباف را به صورت قالیچه می‌بافند. اما روستاهای سراسر کاشان و بخشی از شهرستان نطنز، شامل هنجن، بیدهند، فریزهند، آران و بیدگل، منطقه کوهپایه و ابیانه، همه نوع قطع با ابعاد بزرگ از ۲ در ۳ و ۳.۵ در ۴ ذرغ را تولید می‌کنند. لازم به ذکر است که هر کدام از این مناطق طراحی و بافت‌های منحصر به خود را در تولید قالیچه و فرش دستباف کاشان استفاده می‌کنند.
قیمت این فرش با توجه به مواردی مثل جنس تار و پود استفاده شده، میزان تراکم گره‌ها و ابعاد آن متغیر است. اما به طور کلی فرش و قالیچه دستباف کاشان از بهترین و با کیفیت‌ترین انواع فرش‌های دستباف ایرانی محسوب می‌شود که حتی نمونه‌های بسیار قدیمی آن در موزه‌های معتبر نیز قرار گرفته است.